Odwrotne obciążenie

W skrócie

Zasada rozliczania VAT, w której podatek nalicza i wykazuje nabywca, a nie sprzedawca. Dotyczy głównie zakupów usług i towarów od firm zagranicznych.

Zwykle VAT wylicza sprzedawca: dolicza go do ceny, wykazuje na fakturze i wpłaca do urzędu. Przy odwrotnym obciążeniu role się zamieniają. Sprzedawca wystawia fakturę bez polskiego VAT, a podatek nalicza nabywca, który jednocześnie może go odliczyć. Kto jest podatnikiem w takich sytuacjach, wskazuje art. 17 ustawy o podatku od towarów i usług.

Co zostało z krajowego odwrotnego obciążenia

Wielu przedsiębiorców kojarzy to pojęcie ze sprzedażą stali, elektroniki czy usług budowlanych między polskimi firmami. Ta wersja przestała obowiązywać 1 listopada 2019 r., kiedy uchylono załączniki nr 11 i 14 do ustawy o VAT, a w ich miejsce wprowadzono obowiązkowy mechanizm podzielonej płatności. Jeśli kontrahent z Polski wystawia Ci dziś fakturę na laptopy z adnotacją „odwrotne obciążenie”, to najpewniej błąd.

Odwrotne obciążenie nadal działa jednak w kilku sytuacjach:

  • import usług, czyli zakup usługi od firmy zagranicznej, gdy miejscem opodatkowania jest Polska,
  • wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów od kontrahenta z innego kraju UE,
  • część zakupów towarów w Polsce od zagranicznej firmy, która nie ma tu siedziby ani stałego miejsca prowadzenia działalności,
  • dostawy gazu i energii elektrycznej oraz usługi przenoszenia uprawnień do emisji gazów cieplarnianych w transakcjach zawieranych na giełdzie towarowej lub rynku regulowanym, głównie między firmami handlującymi energią (art. 145e ustawy o VAT; to rozwiązanie czasowe, dziś przewidziane do końca 2026 r., a w listopadzie 2026 r. Sejm uchwalił przedłużenie do 30 czerwca 2030 r., które czeka na dalsze etapy prac).

Działa to też w drugą stronę. Gdy polski grafik wykonuje projekt dla firmy z Niemiec, miejscem opodatkowania są zwykle Niemcy. Na fakturze nie dolicza polskiego VAT, tylko wpisuje wyrazy „odwrotne obciążenie”, a podatek rozlicza niemiecki klient.

Jak to wygląda w rozliczeniu

Kupujesz abonament na program od amerykańskiej firmy za 1 000 zł miesięcznie. Faktura przychodzi bez VAT. Sam doliczasz 23%, czyli 230 zł, i wykazujesz tę kwotę w JPK_V7 jako podatek należny. W tym samym pliku pokazujesz 230 zł jako podatek naliczony do odliczenia. Per saldo nic nie dopłacasz, ale obie kwoty muszą się w ewidencji pojawić.

Neutralność ma jeden warunek. Podatek należny trzeba wykazać najpóźniej w rozliczeniu składanym za okres, w którym upływają trzy miesiące od końca miesiąca powstania obowiązku podatkowego. Jeśli się spóźnisz, należny VAT korygujesz wstecz, a naliczony odliczasz dopiero w bieżącym okresie, więc powstaje zaległość z odsetkami.

Na co uważać

Odwrotne obciążenie dotyczy także firm zwolnionych z VAT. Jeśli korzystasz ze zwolnienia podmiotowego i kupujesz usługi od zagranicznej firmy, musisz rozliczyć podatek w deklaracji VAT-9M i go zapłacić, bez prawa do odliczenia. Przy usługodawcy z innego kraju UE trzeba się wcześniej zarejestrować do VAT-UE. Wiele osób dowiaduje się o tym dopiero przy kontroli, na przykład przy reklamach w mediach społecznościowych kupowanych od zagranicznych spółek.

Drugi częsty błąd to pomylenie miejsca opodatkowania. Nie każda usługa od zagranicznej firmy jest importem usług, bo dla niektórych, jak usługi związane z nieruchomościami albo wstęp na wydarzenia, obowiązują odrębne zasady.

Jeśli kupujesz lub sprzedajesz za granicę i chcesz mieć pewność, że każda transakcja trafia do JPK we właściwym miejscu, zajrzyj do naszej obsługi księgowej.

Aktualizacja:

Wszystkie pojęcia

Wolisz, żeby ktoś się tym zajął za Ciebie?

Pomagamy w tym w ramach usługi „Księgowość”, w całości online. Opisz nam swoją firmę, a dobierzemy zakres obsługi i przygotujemy wycenę.

Uzyskaj wycenę