Koszt uzyskania przychodu (KUP)

W skrócie

Wydatek poniesiony, by osiągnąć przychód albo zachować lub zabezpieczyć jego źródło, niewyłączony z kosztów przez ustawę. Obniża dochód i podatek.

Koszt uzyskania przychodu, w księgowym skrócie KUP, to wydatek, który odejmujesz od przychodu, zanim policzysz podatek dochodowy. Dotyczy to firm na skali podatkowej, na podatku liniowym i w CIT. Na ryczałcie kosztów się nie rozlicza. Nie każdy przelew z firmowego konta jest jednak kosztem w rozumieniu przepisów.

Skąd się bierze definicja

Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o PIT kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem wymienionych w art. 23. Ustawa o CIT mówi to samo w art. 15 ust. 1, a wyłączenia zbiera w art. 16. Nie ma więc zamkniętej listy rzeczy, które wolno wrzucić w koszty. Jest ogólna zasada, lista wyjątków i ocena każdego wydatku z osobna.

Warunki, które musi spełnić wydatek

Urzędy skarbowe w interpretacjach i sądy w wyrokach od lat sprawdzają te same rzeczy. Wydatek powinien:

  • zostać poniesiony przez Ciebie i z Twoich pieniędzy,
  • być definitywny, czyli nie wrócić do Ciebie w żadnej formie,
  • mieć związek z prowadzoną działalnością,
  • służyć osiągnięciu przychodu albo zachowaniu lub zabezpieczeniu jego źródła,
  • być właściwie udokumentowany,
  • nie znajdować się w katalogu wydatków wyłączonych z kosztów.

Wydatek nie musi przynieść przychodu. Liczy się cel. Kampania reklamowa, po której nie odezwał się żaden klient, dalej jest kosztem, jeśli rozsądnie miała tych klientów przyciągnąć.

Przykład z firmy graficznej

Prowadzisz jednoosobową działalność i jesteś czynnym podatnikiem VAT. W marcu płacisz 1 200 zł netto za roczną licencję na program graficzny, 150 zł za firmowy abonament telefoniczny, 600 zł za kurs nowego narzędzia i 9 000 zł netto za komputer. Licencja, telefon i szkolenie trafiają do kosztów bez dyskusji. Komputer także, bo przy wartości do 10 000 zł możesz go rozliczyć jednorazowo. Gdyby kosztował 12 000 zł netto, musiałbyś wpisać go do ewidencji środków trwałych i rozliczać przez amortyzację, zwykle stopniowo (jednorazowy odpis jest możliwy tylko w szczególnych przypadkach, np. u małego podatnika).

Inaczej jest z rzeczami używanymi i w firmie, i prywatnie. Przy samochodzie osobowym, którego nie używasz wyłącznie do działalności, do kosztów zaliczasz 75% wydatków na jego używanie, np. paliwa i napraw.

Gdzie najczęściej przepadają koszty

Pierwsza pułapka to forma zapłaty. Jeśli transakcja z inną firmą przekracza 15 000 zł, płacisz przelewem. Zapłata gotówką albo przelew na rachunek, którego nie ma na białej liście (gdy sprzedawca jest czynnym podatnikiem VAT), wyklucza tę część wydatku z kosztów (art. 22p ustawy o PIT, art. 15d ustawy o CIT). Przy fakturach wystawionych od 1 stycznia 2027 r. sankcja za rachunek spoza białej listy zniknie, a za gotówkę zostaje. Druga to faktury od innych firm, których nie zapłaciłeś. Gdy minie 90 dni od terminu płatności, trzeba zwiększyć podstawę opodatkowania o kwotę ujętą wcześniej w kosztach (art. 26i ustawy o PIT, art. 18f ustawy o CIT), a zmniejszyć ją z powrotem dopiero po zapłacie. Trzecia to wydatki, które wyglądają na firmowe, ale ustawa wprost wyłącza je z kosztów, jak mandaty, spłata kapitału pożyczki czy kolacja z klientem w restauracji. Opisujemy je w haśle NKUP.

Jeśli chcesz, żeby ktoś sprawdzał każdą fakturę, zanim trafi do księgi, zajrzyj do naszej usługi księgowości KPiR.

Aktualizacja:

Wszystkie pojęcia

Wolisz, żeby ktoś się tym zajął za Ciebie?

Pomagamy w tym w ramach usługi „Księgowość KPiR”, w całości online. Opisz nam swoją firmę, a dobierzemy zakres obsługi i przygotujemy wycenę.

Uzyskaj wycenę