KPiR (Księga przychodów i rozchodów)

W skrócie

Uproszczona ewidencja podatkowa dla firm na skali lub podatku liniowym. Zapisujesz w niej przychody i koszty, z których wylicza się dochód do opodatkowania.

Podatkowa księga przychodów i rozchodów, w skrócie KPiR albo PKPiR, to najprostsza forma księgowości dla małych firm rozliczających się na zasadach ogólnych, czyli według skali podatkowej albo podatkiem liniowym. Zapisujesz w niej po kolei przychody i wydatki firmy, a na koniec miesiąca i roku z różnicy między nimi wychodzi dochód, od którego liczysz podatek.

Kto prowadzi księgę

Obowiązek wynika z art. 24a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. KPiR prowadzą osoby fizyczne z jednoosobową działalnością, spółki cywilne osób fizycznych, a także spółki jawne i partnerskie, w których wspólnikami są wyłącznie osoby fizyczne. Warunek jest jeden: przychody netto za poprzedni rok podatkowy muszą być niższe niż równowartość 2,5 mln euro (od 2025 r. przepis odsyła do limitu z ustawy o rachunkowości). Gdy firma osiągnie ten próg, od kolejnego roku trzeba przejść na pełną księgowość. Kto wybrał ryczałt, nie prowadzi KPiR, tylko ewidencję przychodów.

Szczegółowe zasady określa rozporządzenie w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Od 1 stycznia 2026 r. obowiązuje nowa wersja tych przepisów. Przedsiębiorcy wysyłający miesięczny plik JPK_V7M muszą od tego roku prowadzić księgę wyłącznie w programie komputerowym, a od 2027 r. dotyczy to wszystkich pozostałych. Zeszyt z ręcznymi wpisami odchodzi więc do historii, a księgę za rok przesyła się do urzędu skarbowego w formie pliku JPK_PKPIR w terminie powiązanym ze złożeniem zeznania rocznego (firmy z JPK_V7M pierwszy raz w 2027 r., za 2026 r.).

Jak wyglądają wpisy

Każdy zapis musi mieć podstawę w dowodzie księgowym: fakturze, rachunku, wyciągu albo dowodzie wewnętrznym. Wpisy robi się chronologicznie. Przychód ujmujesz w dacie jego powstania, a nie w dniu, w którym klient zapłaci. Jeśli wykonałeś usługę i wystawiłeś fakturę 30 listopada na 8 000 zł netto, a pieniądze wpłynęły 10 grudnia, przychód należy do listopada. W tym samym miesiącu zapłaciłeś 1 500 zł netto za oprogramowanie i 500 zł za biuro w coworkingu. Dochód za listopad wynosi 6 000 zł i to on wchodzi do wyliczenia zaliczki na podatek.

Na początku i na końcu roku podatkowego, a także przy rozpoczęciu i likwidacji działalności, robisz remanent, czyli spis towarów, materiałów i półproduktów. Różnica między spisem początkowym i końcowym koryguje koszty, dzięki czemu w kosztach roku zostaje tylko towar, który faktycznie sprzedałeś.

Na co uważać

Najwięcej kłopotów sprawiają wydatki, które wyglądają na firmowe, ale nimi nie są w rozumieniu ustawy. Część pozycji w ogóle nie może trafić do kosztów, inne tylko w ograniczonej wysokości, jak wydatki na samochód osobowy używany także prywatnie. Druga typowa sprawa to środki trwałe. Komputer za 15 000 zł netto nie trafia w koszty od razu, bo przy wartości powyżej 10 000 zł rozlicza się go przez amortyzację. Trzecia to zgubione lub niekompletne faktury, bo bez dowodu nie ma wpisu.

Samą księgę trzeba przechowywać do upływu okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego, czyli zwykle przez pięć lat licząc od końca roku, w którym minął termin zapłaty podatku.

Jeśli wolisz, żeby wpisy, remanenty i pliki JPK pilnował ktoś za Ciebie, zajrzyj do naszej usługi księgowości KPiR dla JDG.

Aktualizacja:

Wszystkie pojęcia

Wolisz, żeby ktoś się tym zajął za Ciebie?

Pomagamy w tym w ramach usługi „Księgowość KPiR”, w całości online. Opisz nam swoją firmę, a dobierzemy zakres obsługi i przygotujemy wycenę.

Uzyskaj wycenę