Rachunek zysków i strat
W skrócie
Rachunek zysków i strat (RZiS) pokazuje przychody i koszty firmy za dany okres, zwykle rok obrotowy, oraz to, jak powstał jej zysk albo strata netto.
Jeśli bilans jest zdjęciem firmy w jednym dniu, to rachunek zysków i strat (w skrócie RZiS) jest filmem z całego roku. Pokazuje, ile firma zarobiła na sprzedaży, ile ją to kosztowało i jak na wynik wpłynęły inne operacje, aż do zysku lub straty netto. Zgodnie z art. 47 ustawy o rachunkowości przychody, koszty, zyski i straty wykazuje się w nim oddzielnie, i to za bieżący oraz poprzedni rok obrotowy, żeby dało się je porównać.
Jak czytać go od góry do dołu
RZiS działa jak kaskada. Najpierw od przychodów netto ze sprzedaży odejmuje się koszty działalności operacyjnej i wychodzi zysk ze sprzedaży. Potem dochodzą pozostałe przychody i koszty operacyjne, czyli zdarzenia poboczne, a po nich przychody i koszty finansowe. Na końcu odejmuje się podatek dochodowy.
Weźmy stolarnię działającą jako spółka z o.o. W ciągu roku sprzedała meble za 900 000 zł netto, a koszty działalności operacyjnej wyniosły 780 000 zł, więc zysk ze sprzedaży to 120 000 zł. Spółka sprzedała też starą piłę z zyskiem 10 000 zł i zapłaciła 4 000 zł kary umownej za spóźnioną dostawę. Po tych dwóch zdarzeniach zysk z działalności operacyjnej wynosi 126 000 zł. Odsetki od lokaty dały 1 000 zł, odsetki od kredytu kosztowały 7 000 zł, co daje 120 000 zł zysku brutto. Po odjęciu podatku dochodowego, wykazanego w rachunku w kwocie 14 000 zł, zostaje 106 000 zł zysku netto. Ta ostatnia liczba trafia do kapitału własnego w bilansie.
Wariant porównawczy i kalkulacyjny
Ustawa pozwala wybrać jeden z dwóch układów, a wybór zapisuje się w zasadach rachunkowości firmy. W wariancie porównawczym koszty pokazuje się według rodzajów: amortyzacja, materiały i energia, usługi obce, wynagrodzenia, ubezpieczenia społeczne i tak dalej, a do przychodów dolicza się zmianę stanu produktów. W małej firmie jest zwykle prostszy, bo dane biorą się wprost z kont kosztów rodzajowych.
Wariant kalkulacyjny grupuje koszty według funkcji: koszt wytworzenia sprzedanych produktów, koszty sprzedaży i koszty ogólnego zarządu. Lepiej pokazuje marżę na produktach, ale wymaga przypisywania każdego kosztu do konkretnej funkcji.
Najczęstsze nieporozumienia
Zysk w RZiS to nie pieniądze na koncie. Rachunek opiera się na zasadzie memoriałowej, więc faktura sprzedażowa z grudnia podnosi tegoroczny wynik, nawet gdy klient zapłaci w marcu. Z kolei zakup maszyny zwykle nie obciąża wyniku od razu, tylko przez kolejne lata w postaci amortyzacji. Spółka może więc mieć zysk i jednocześnie kłopot z płynnością.
Drugie nieporozumienie dotyczy podatku. Wynik finansowy z rachunku nie jest dochodem do opodatkowania. CIT liczy się według ustawy podatkowej, która część kosztów wyłącza, jak NKUP (na przykład wspomniana kara umowna za zwłokę w dostawie może do nich należeć), a część przychodów rozpoznaje w innym momencie. Dlatego zysk brutto i podstawa opodatkowania zwykle się różnią.
Jeśli chcesz dostawać czytelny RZiS nie tylko raz w roku, ale co miesiąc, i wiedzieć, skąd bierze się Twój wynik, zajrzyj do naszej księgowości spółek z o.o..
Aktualizacja:
Wszystkie pojęciaWolisz, żeby ktoś się tym zajął za Ciebie?
Pomagamy w tym w ramach usługi „Księgowość dla Spółek z o.o.”, w całości online. Opisz nam swoją firmę, a dobierzemy zakres obsługi i przygotujemy wycenę.
Uzyskaj wycenę