Zasada memoriałowa

W skrócie

Przychody i koszty ujmuje się w okresie, którego dotyczą, a nie w dniu zapłaty. To podstawowa reguła pełnej księgowości z art. 6 ustawy o rachunkowości.

Zasada memoriałowa mówi, że o tym, do którego miesiąca i roku należy dany przychód albo koszt, decyduje okres, którego on dotyczy. Data przelewu nie ma tu znaczenia. Wynika to z art. 6 ust. 1 ustawy o rachunkowości: w księgach ujmuje się wszystkie przychody osiągnięte w roku obrotowym i obciążające jednostkę koszty związane z tymi przychodami, niezależnie od terminu zapłaty. Przeciwieństwem jest metoda kasowa, w której liczy się wyłącznie ruch pieniędzy.

Trzy sytuacje z codziennej księgowości

Wykonałeś dla klienta usługę w grudniu, ale fakturę wystawiłeś i pieniądze dostałeś w styczniu. Przychód i tak należy do grudnia, bo wtedy usługa została zrealizowana.

Druga sytuacja to koszt zapłacony z góry. W październiku spółka płaci 12 000 zł za roczne ubezpieczenie floty, które obowiązuje od 1 października do 30 września kolejnego roku. Do kosztów bieżącego roku trafia tylko część za październik, listopad i grudzień, czyli 3 000 zł. Pozostałe 9 000 zł czeka na rozliczeniach międzyokresowych czynnych i przechodzi w koszty kolejnego roku, po 1 000 zł miesięcznie.

Trzecia sytuacja działa odwrotnie. Faktura za grudniowy prąd albo za usługę prawną wykonaną w grudniu przychodzi w połowie stycznia. Kosztem jest grudzień, więc księgowa ujmuje ją w grudniowych księgach, jeśli zdąży przed zamknięciem roku, albo tworzy rozliczenie międzyokresowe bierne lub rezerwę.

Dlaczego to ma znaczenie

Bez tej zasady wynik finansowy byłby przypadkowy. Wystarczyłoby przesunąć zapłatę o kilka dni, żeby zysk przeskoczył z jednego roku do drugiego. Zasada memoriałowa działa razem z zasadą współmierności z art. 6 ust. 2 ustawy, zgodnie z którą przychody i związane z nimi koszty muszą trafić do tego samego okresu. Dzięki temu rachunek zysków i strat pokazuje, ile firma naprawdę zarobiła w danym roku.

Gdzie najłatwiej o błąd

Najczęściej gubią się faktury kosztowe, które przychodzą po zamknięciu miesiąca, i przedpłaty za usługi rozłożone w czasie: abonamenty, licencje na oprogramowanie, najem płacony za kilka miesięcy z góry. Ustawa pozwala na uproszczenia, jeśli kwoty są na tyle małe, że nie zniekształcają obrazu firmy. Drobny roczny abonament można wtedy od razu wrzucić w koszty, ale taką regułę trzeba zapisać w polityce rachunkowości, a nie stosować na wyczucie.

Zasadę memoriałową z ustawy o rachunkowości trzeba też odróżnić od reguł podatkowych. W KPiR przychód ujmuje się w dacie jego powstania, ale wiele firm rozlicza koszty metodą uproszczoną, czyli ujmuje je w dacie faktury (niezależnie od zapłaty), bez dzielenia na okresy, których dotyczą. Ta sama firma mogłaby więc wykazać jeden wynik w pełnej księgowości, a inny dochód w KPiR, tylko dlatego, że koszty trafiają do innych miesięcy.

Pilnowanie przedpłat, rozliczeń międzyokresowych i zamknięć miesięcy to część naszej obsługi księgowej.

Aktualizacja:

Wszystkie pojęcia

Wolisz, żeby ktoś się tym zajął za Ciebie?

Pomagamy w tym w ramach usługi „Księgowość”, w całości online. Opisz nam swoją firmę, a dobierzemy zakres obsługi i przygotujemy wycenę.

Uzyskaj wycenę