Remanent (spis z natury)
W skrócie
Spis towarów, materiałów i wyrobów, który prowadzący KPiR robi m.in. na początek i koniec roku. Jego wartość koryguje koszty i wpływa na dochód.
Remanent to potoczna nazwa spisu z natury, który robi każdy przedsiębiorca prowadzący KPiR. Liczysz, co fizycznie masz na półkach i w magazynie: towary handlowe, materiały, półwyroby, produkcję w toku, wyroby gotowe, a także braki i odpady. Potem wyceniasz te pozycje i wpisujesz łączną wartość spisu do księgi. W firmach z pełną księgowością odpowiednikiem jest inwentaryzacja, która ma szerszy zakres i własne zasady.
Kiedy trzeba go zrobić
Od 1 stycznia 2026 r. zasady opisuje nowe rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz.U. 2025 poz. 1299). Spis sporządzasz na 1 stycznia, na koniec roku podatkowego i na dzień rozpoczęcia działalności w trakcie roku. Obowiązek pojawia się też przy zmianie wspólnika, zmianie proporcji udziałów w spółce, likwidacji działalności oraz wtedy, gdy w trakcie roku tracisz prawo do ryczałtu i przechodzisz na księgę. Możesz robić spisy częściej, na przykład co miesiąc, i one również trafiają do księgi.
Nowe przepisy nie zmieniły powodów sporządzania spisu, uprościły za to formalności. Wcześniej arkusz podpisywały osoby, które liczyły towar. Teraz wystarczy podpis właściciela, a w spółce wspólników. Na wycenę nadal masz 14 dni od zakończenia spisu.
Jak wycenić towar
Towary i materiały wyceniasz po cenie zakupu albo nabycia. Jeśli w dniu spisu ich cena rynkowa jest niższa, bierzesz cenę rynkową. Wyroby własne, półwyroby i braki wyceniasz według kosztu wytworzenia, a odpady według tego, ile realnie są jeszcze warte. Towar cudzy, który leży u Ciebie (np. w komisie), też wpisujesz do spisu, ale tylko ilościowo, z informacją, do kogo należy.
Po co to wszystko
W KPiR zakup towaru od razu idzie w koszty. Gdyby na tym poprzestać, kosztem byłby także towar, którego jeszcze nie sprzedałeś. Remanent to wyrównuje. Załóżmy, że prowadzisz sklep z rowerami. Na 1 stycznia miałeś towar za 40 000 zł, a 31 grudnia spis wykazał 55 000 zł. Różnica 15 000 zł zmniejsza koszty roku, więc dochód rośnie o tę kwotę. Gdyby końcowy spis był niższy od początkowego, koszty by wzrosły. Tak wynika z art. 24 ust. 2 ustawy o PIT: dochód to przychód pomniejszony o koszty, skorygowany o różnicę między spisem końcowym a początkowym.
Na co uważać
Najczęstszy błąd to zawyżona albo zaniżona wycena. Zaniżony spis końcowy obniża dochód, a urząd przy kontroli może go podważyć. Kłopot sprawiają też spisy robione „z głowy”, bez faktycznego liczenia, i przeoczony towar leżący poza firmą, na przykład u kontrahenta. Czynny podatnik VAT, który likwiduje firmę, robi jeszcze osobny spis dla celów VAT (art. 14 ustawy o VAT). Od pozostałych towarów, przy których przysługiwało odliczenie podatku, płaci VAT należny w ostatnim pliku JPK_V7, a do końca 2026 r. dodatkowo zawiadamia urząd skarbowy o sporządzeniu spisu (od 2027 r. wystarczy wykazanie podatku w JPK_V7). Zgłoszenie VAT-Z to odrębny obowiązek.
Spis z natury łatwo odłożyć na ostatnią chwilę, a potem w pośpiechu zrobić go niedokładnie. Jeśli chcesz, żeby ktoś przypomniał o terminie i dobrze go wycenił, zajrzyj do naszej usługi księgowości KPiR.
Aktualizacja:
Wszystkie pojęciaWolisz, żeby ktoś się tym zajął za Ciebie?
Pomagamy w tym w ramach usługi „Księgowość KPiR”, w całości online. Opisz nam swoją firmę, a dobierzemy zakres obsługi i przygotujemy wycenę.
Uzyskaj wycenę