Inwentaryzacja

W skrócie

Ustalenie faktycznego stanu aktywów i pasywów firmy oraz porównanie go z księgami rachunkowymi. Przeprowadza się ją co najmniej na koniec roku obrotowego.

Inwentaryzacja to sprawdzenie, czy to, co pokazują księgi rachunkowe, zgadza się z rzeczywistością. Liczysz gotówkę i towar w magazynie, prosisz kontrahentów o potwierdzenie sald, porównujesz zapisy z dokumentami, a potem wyjaśniasz każdą różnicę. Zasady opisuje rozdział 3 ustawy o rachunkowości, głównie art. 26 i 27. Dotyczy to firm prowadzących pełną księgowość. Przedsiębiorca na KPiR robi w zamian remanent, czyli spis z natury towarów, materiałów i półproduktów.

Trzy metody

Ustawa przypisuje metodę do rodzaju składnika:

  • spis z natury obejmuje gotówkę w kasie, papiery wartościowe w postaci materialnej, zapasy, środki trwałe, nieruchomości zaliczone do inwestycji oraz maszyny i urządzenia w środkach trwałych w budowie; spisujesz ilości, wyceniasz je i porównujesz z księgami,
  • potwierdzenie salda stosuje się do pieniędzy na rachunkach bankowych, należności (także udzielonych pożyczek) i własnych składników powierzonych kontrahentom; bank albo kontrahent potwierdza stan wykazany w Twoich księgach,
  • weryfikacja, czyli porównanie ksiąg z dokumentami, dotyczy między innymi gruntów, środków trwałych o znacznie utrudnionym dostępie, należności spornych i wątpliwych, rozrachunków z urzędem skarbowym i ZUS, rozrachunków z osobami, które nie prowadzą ksiąg rachunkowych, a także składników, których ustawa nie przypisała do dwóch pierwszych metod (np. wartości niematerialnych i prawnych) albo których z uzasadnionych przyczyn nie dało się spisać ani uzgodnić.

Spisem z natury obejmuje się też cudze rzeczy, które masz u siebie, na przykład towar w komisie, a o wyniku powiadamia się właściciela.

Kiedy

Zasadą jest inwentaryzacja na ostatni dzień każdego roku obrotowego, a dodatkowo na dzień zakończenia działalności i na dzień poprzedzający postawienie w stan likwidacji albo ogłoszenie upadłości. Ustawa daje jednak trochę luzu. Spis z natury i potwierdzenie salda większości składników można zacząć najwcześniej trzy miesiące przed końcem roku i skończyć do 15. dnia następnego roku, przeliczając stan na dzień bilansowy o ruchy z okresu pomiędzy. To ułatwienie nie obejmuje pieniędzy w kasie i na rachunkach, papierów wartościowych, produkcji w toku ani materiałów i towarów odpisywanych w koszty od razu przy zakupie.

Przykład: hurtownia spisuje 15 grudnia 1 200 sztuk danego towaru. Do końca roku przyjmuje jeszcze 300 sztuk i wydaje 450, więc stan na 31 grudnia wynosi 1 050. Jeśli księgi pokazują 1 080, trzeba wyjaśnić niedobór 30 sztuk.

Dla części składników ustawa przewiduje inną częstotliwość. Zapasy w strzeżonych składowiskach z ewidencją ilościowo-wartościową wystarczy spisać raz na dwa lata, a nieruchomości oraz środki trwałe na terenie strzeżonym raz na cztery lata. Towary w sklepie objęte tylko ewidencją wartościową spisuje się raz w roku, niekoniecznie na dzień bilansowy.

Gdzie łatwo o błąd

Różnice między stanem rzeczywistym a księgowym rozlicza się w księgach tego roku, na który przypadał termin inwentaryzacji (art. 27). Spis zakończony 10 stycznia nadal dotyczy starego roku i jego wyniku. Inny częsty problem to dokumentacja. Arkusze spisowe, potwierdzenia sald i protokoły trzeba powiązać z zapisami w księgach i przechowywać co najmniej pięć lat. Lista kontrahentów, do których nikt nie wysłał potwierdzeń sald, to jeszcze nie inwentaryzacja należności.

Jeśli prowadzisz spółkę i chcesz, żeby ktoś przygotował harmonogram spisu, rozesłał potwierdzenia sald i rozliczył różnice przed bilansem, sprawdź naszą księgowość spółek z o.o..

Aktualizacja:

Wszystkie pojęcia

Wolisz, żeby ktoś się tym zajął za Ciebie?

Pomagamy w tym w ramach usługi „Księgowość dla Spółek z o.o.”, w całości online. Opisz nam swoją firmę, a dobierzemy zakres obsługi i przygotujemy wycenę.

Uzyskaj wycenę