Składka zdrowotna
W skrócie
Obowiązkowa składka na ubezpieczenie zdrowotne w NFZ. U przedsiębiorcy jej wysokość zależy od formy opodatkowania i osiąganego dochodu lub przychodu.
Składka zdrowotna to składka na powszechne ubezpieczenie zdrowotne, z którego NFZ finansuje leczenie. Zasady jej naliczania opisuje ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Płacisz ją do ZUS razem z innymi składkami, a ZUS przekazuje pieniądze do NFZ. U pracownika składkę potrąca pracodawca z wynagrodzenia. Przedsiębiorca liczy ją sam i wykazuje w deklaracji ZUS DRA.
Od czego zależy wysokość u przedsiębiorcy
Od 2022 r. składka zdrowotna przedsiębiorcy zależy od formy opodatkowania:
- skala podatkowa: 9% dochodu z działalności,
- podatek liniowy: 4,9% dochodu,
- ryczałt: 9% od stałej podstawy, która zależy od rocznego przychodu (do 60 tys. zł, od 60 do 300 tys. zł i powyżej 300 tys. zł) i wynosi odpowiednio 60%, 100% albo 180% przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw z czwartego kwartału poprzedniego roku.
Przy skali i liniowym obowiązuje minimum. Od lutego 2026 r. podstawą minimalnej składki jest pełne minimalne wynagrodzenie, więc najniższa składka wynosi 432,54 zł miesięcznie (stan na 2026 r.). Od lutego 2025 r. do stycznia 2026 r. minimum było niższe, bo liczono je od 75% płacy minimalnej. Ta preferencja obowiązywała tylko przez jeden rok składkowy, a ustawa, która miała obniżyć składkę od 2026 r., została zawetowana przez prezydenta.
Jak to wygląda w praktyce
Na skali i liniowym składka za dany miesiąc liczy się od dochodu z miesiąca poprzedniego. Powiedzmy, że jesteś na podatku liniowym i w październiku miałeś 10 000 zł dochodu. Składka za listopad wyniesie 4,9% tej kwoty, czyli 490 zł. Zapłacisz ją razem z innymi składkami do 20 grudnia (w 2026 r. do 21 grudnia, bo 20 grudnia to niedziela). Gdyby dochód wyniósł 3 000 zł albo wyszła strata, zapłacisz minimum.
Na ryczałcie składka jest stała, dopóki mieścisz się w jednym progu. Rośnie od miesiąca, w którym przychód od początku roku przekroczy kolejny próg.
Po zamknięciu roku przedsiębiorcy na skali, liniowym i ryczałcie robią roczne rozliczenie składki zdrowotnej. Wykazujesz je w dokumentach za kwiecień, składanych do 20 maja. Jeśli wyjdzie dopłata, płacisz ją w tym samym terminie. O zwrot nadpłaty trzeba złożyć wniosek.
Odliczenie od podatku i częste błędy
Na skali podatkowej składki zdrowotnej nie odliczysz w ogóle. Na liniowym możesz ją zaliczyć do kosztów albo odliczyć od dochodu, ale tylko do rocznego limitu (14 100 zł, stan na 2026 r.). Na ryczałcie odliczasz od przychodu połowę zapłaconych składek.
Najczęstsze kłopoty to składka policzona od niewłaściwego miesiąca, pominięcie rocznego rozliczenia i przekonanie, że ulga na start zwalnia też ze składki zdrowotnej. Nie zwalnia, płacisz ją od pierwszego miesiąca działalności. Zasady składki zdrowotnej zmieniały się kilka razy w ostatnich latach i nadal trwają rozmowy o kolejnych zmianach, dlatego przed wyborem formy opodatkowania na nowy rok sprawdź aktualne przepisy.
Jeśli chcesz, żeby ktoś co miesiąc wyliczał składkę i pilnował rocznego rozliczenia, zajrzyj do naszej usługi rozliczeń ZUS.
Aktualizacja:
Wszystkie pojęciaWolisz, żeby ktoś się tym zajął za Ciebie?
Pomagamy w tym w ramach usługi „Rozliczenia ZUS”, w całości online. Opisz nam swoją firmę, a dobierzemy zakres obsługi i przygotujemy wycenę.
Uzyskaj wycenę