Wartości niematerialne i prawne

W skrócie

Nabyte prawa majątkowe, np. licencje, patenty czy prawa autorskie, używane w firmie dłużej niż rok. Rozlicza się je w kosztach przez amortyzację.

Wartości niematerialne i prawne, w księgowym skrócie WNiP, to majątek firmy, którego nie da się dotknąć. Zamiast maszyny czy laptopa masz prawo: do korzystania z programu, do znaku towarowego, do wynalazku. Podatkowo traktuje się je podobnie jak środki trwałe, czyli wpisuje do ewidencji i rozlicza w kosztach stopniowo.

Co do nich należy

Katalog znajdziesz w art. 22b ustawy o PIT, a dla spółek w art. 16b ustawy o CIT. Są tam między innymi autorskie prawa majątkowe, licencje, prawa z ustawy Prawo własności przemysłowej (patenty, prawa ochronne na znaki towarowe, prawa z rejestracji wzorów) oraz know-how, czyli nabyta wiedza przemysłowa, handlowa, naukowa lub organizacyjna. Lista obejmuje też spółdzielcze prawa do lokali.

Żeby prawo było WNiP w rozumieniu podatkowym, musi spełnić trzy warunki. Trzeba je nabyć, musi nadawać się do użytku w dniu przyjęcia, a przewidywany okres korzystania z niego ma przekraczać rok. Osobną grupę tworzą wartość firmy, która powstaje przy nabyciu (np. kupnie) przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części, oraz koszty zakończonych prac rozwojowych, które firma może rozliczać jako WNiP, nawet gdy prowadziła je sama.

Jak wygląda amortyzacja

Ustawa podaje minimalne okresy odpisów (art. 22m ustawy o PIT):

  • licencje na programy komputerowe i autorskie prawa majątkowe: 24 miesiące,
  • koszty zakończonych prac rozwojowych: 12 miesięcy,
  • pozostałe WNiP, w tym wartość firmy i znaki towarowe: 60 miesięcy.

Przykład. Biuro projektowe kupuje bezterminową licencję na program do projektowania za 18 000 zł netto. Wartość przekracza 10 000 zł, więc licencja trafia do ewidencji. Przy najkrótszym dopuszczalnym okresie, czyli 24 miesiącach, odpis wynosi 750 zł miesięcznie. Amortyzację zaczynasz od miesiąca następującego po wpisaniu licencji do ewidencji. Gdyby ten sam program kosztował 8 000 zł, mógłbyś zaliczyć wydatek do kosztów jednorazowo.

W pełnej księgowości ustawa o rachunkowości opisuje WNiP podobnie, ale okres amortyzacji ustala się według przewidywanego czasu używania, a nie tylko minimum z przepisów podatkowych. Dlatego okresy bilansowe i podatkowe czasem się różnią.

Częste pomyłki

Pierwsza dotyczy rzeczy stworzonych samodzielnie. Logo zaprojektowane przez Ciebie czy aplikacja napisana przez Twój zespół nie są podatkowo WNiP, bo ich nie nabyłeś. Wydatki na nie rozlicza się zwykle na bieżąco, chyba że spełniają warunki prac rozwojowych. Druga to abonamenty. Miesięczna opłata za program w chmurze to zwykła usługa, a nie licencja do amortyzacji. Trzecia to zbyt szybkie odpisy. Jeśli przyjmiesz krótszy okres, niż pozwala ustawa, zawyżona część odpisu nie będzie kosztem w tym miesiącu. Więcej o samych odpisach przeczytasz w haśle amortyzacja.

Przy zakupie licencji czy znaku towarowego dobrze od razu ustalić, jak je ująć, bo poprawki po roku bywają kłopotliwe. Pomożemy w tym w ramach naszej obsługi księgowej.

Aktualizacja:

Wszystkie pojęcia

Wolisz, żeby ktoś się tym zajął za Ciebie?

Pomagamy w tym w ramach usługi „Księgowość”, w całości online. Opisz nam swoją firmę, a dobierzemy zakres obsługi i przygotujemy wycenę.

Uzyskaj wycenę